32 vrouwen die ons inspireren; LHBTQ+ rolmodellen door de jaren heen (deel 2)

Trots zijn op wie je bent en wat je bent is iets wat we vieren tijdens Pride. In de zomermaanden, en met name in juni, wordt er stil gestaan bij de acceptatie van LHBTQ’ers. En voor die acceptatie hebben al tal van (inter)nationale vrouwen voor ons (soms zelfs letterlijk) gevochten. Omdat het belangrijk is dat we deze voorvechters niet vergeten hebben we deze lijst met inspirerende rolmodellen door de jaren heen gemaakt. Vorige week las je deel 1 van dit artikel op IntoGirls, deze week komen de jaren 90, 00 en het heden aan bod!

Jaren 90

Eind jaren 90 werd in Nederland de weg vrijgemaakt voor het allereerste homohuwelijk ter wereld in 2001. Één van de hoofdrolspelers in dit verhaal is Elizabeth Schmitz. Er werd veelvuldig gespeculeerd over de geaardheid van de liberale politica. Ze ontkende meermalen. Toch zette ze zich in voor verschillende minderheidsgroepen, waaronder LHBTQ’ers. Het kabinet waarin zij haar progressieve visie uitte zorgde voor de openstelling van het burgerlijk huwelijk met de mogelijkheid tot adoptie van kinderen.

In Amerika zorgde de destijds stand-up comedian en actrice Ellen Degeneres voor opschudding in het conservatieve land. In de jaren 90 speelde zij de hoofdrol in de sitcom Ellen en in 1997 werd The Puppy Episode, waarin het hoofdpersonage uit de kast komt, uitgezonden. Dit was ongekend. Nog nooit was er een sitcom met een lesbisch hoofd personage. We mogen ook niet vergeten Oprah Winfrey te noemen die in de aflevering als therapeut een grote rol speelt, maar volgens Ellen zelf ook een grote rol speelde bij Ellen’s coming out buiten de schermen.

Na de aflevering waren er veel speculaties over de seksualiteit van de actrice zelf. Met de woorden “Yep, I’m gay”, kwam ze in dat zelfde jaar in Time magazine uit de kast. Een aantal weken erna zat ze bij Oprah Winfrey op de bank om openlijk over haar seksualiteit te spreken. Een moedige beslissing, want zo liberaal was Amerika niet. De reacties waren niet mals, de kijkcijfers van de sitcom daalde zo desastreus dat de serie werd gecanceld. Ellen gaf niet op en kreeg jaren later haar eigen talkshow. We hoeven natuurlijk niet te vertellen of dat een succes werd. Ze is tot op de dag van vandaag een voorvechter voor LHBTQ+ rechten.

Ellen coming out

In de muziek waren het Melissa Etheridge, Ani DiFranco en The Indigo Girls. Melissa ‘hielp’ Ellen zelfs bij het uit te kast komen. In The Puppy Episode gaat Ellen’s personage naar Melissa om het nodige papierwerk in te vullen dat hoort bij het ‘lesbische lidmaatschap’. In het echte leven schrijft Melissa nummers over haar leven en dus over vrouwen (Come to my window). Vanaf dat ze begin jaren 90 uit de kast kwam staat ze bekend als strijder voor LHBTQ+ rechten. Ze heeft zich sindsdien veelvuldig uitgesproken over het onderwerp. Haar activisme en muziek maken van haar een lesbisch boegbeeld.

De folk rock zangeres Ani DiFranco deed in de jaren 90 meer dan alleen zingen. In 1989 begon ze op 19e jarige leeftijd begon ze Righteous Babe Records. De biseksuele Amerikaanse schrijft nummers over liefde en seks met zowel mannen als vrouwen. In het nummer In or Out komt de controverse rondom haar seksualiteit ten sprake.

 
Bij jongeren misschien iets minder bekend, maar niet minder belangrijk; de Indigo Girls. Het Amerikaanse duo wordt, samen met de eerder genoemde vrouwen, door velen gezien als de LHBTQ+ iconen van de jaren 90. De vrouwen zorgde voor meer zichtbaarheid, spraken zich uit over hun seksualiteit in hun muziek en in interviews en waren vaak aanwezig bij protesten en bijeenkomsten. Dit doet ze nog steeds. In 2006 werkte ze samen met P!nk voor het nummer: Rock and Roll Heaven’s Gate. Een nummer over onder andere seksisme en heteroseksisme in de muziekindustrie.

Jaren 00

De ‘lesbische‘ zangeressen van de Russische band t.A.T.u scoorde in het begin van de jaren 00 een aantal hits. In hun nummers zongen ze over de liefde die ze voor elkaar hadden, hoe de wereld daar nog moeite mee had en dat ze samen sterk stonden. Toen bleek dat de meiden gay-for-pay waren, verdween de populariteit snel.

De lesbische zusjes Tegan & Sara zijn een ander verhaal. Ook in hun teksten staat de vrouwenliefde centraal, maar bij hen is er niks aan gelogen. Daarnaast spraken en spreken ze zich regelmatig uit over LHBTQ+. Ze hebben daarnaast een eigen organisatie: de Tegan and Sara Foundation. De organisatie zet zich in voor ‘economische gelijkheid, gezondheid en representatie van LHBTQ+ meisjes en vrouwen’.

 
Een andere muzikant die aandacht vroeg voor lhbtq+’ers was P!nk. Een stereotype meisje was (en is) ze totaal niet. Haar androgene stijl in combinatie met haar fluid sexuality zorgde al snel voor populariteit bij biseksuele en lesbische vrouwen. Daarnaast spreekt ze zich al sinds haar eerste hitsingle uit voor gelijke rechten.

Ondertussen werd in Hollywood hard gewerkt aan iets baanbrekends: een serie over lesbische vrouwen in gay capital West Hollywood. Onder andere de Amerikaanse Ilene Chaiken bedacht The L Word begin jaren 00. Nooit eerder werd het leven van jonge lesbiennes/biseksuele vrouwen zo prominent in beeld gebracht, het werd een enorme hit. Chaiken werkte daarna mee aan The Real L World: enigzins hetzelfde concept, maar dan unscripted. Later volgde, dankzij Chaiken, meerdere series waarin wlw vrouwen een prominente rol speelde: Lip Service, Faking it, Wentworth en natuurlijk Orange is the new Black.

The L Word reunie

In Nederland kreeg de biseksuele Bianca Hagenbeek bekendheid na het winnen van het tweede seizoen van Big Brother. In het programma was ze open over haar seksualiteit, wat ervoor zorgde dat veel jonge lesbische/biseksuele vrouwen haar om advies vroegen via tal van brieven. Ze ging zich bezig houden met LHBTQ+ vrouwen en richtte met het gewonnen prijzengeld digitaal magazine ‘LetsBeOpen’ op. Een aantal jaar later ontstond het idee voor een feest speciaal voor vrouwen die van vrouwen houden. ‘Flirtation’ is tot op de dag van vandaag een populair women only evenement.

Rond dezelfde tijd kwam politiewoordvoerster Ellie Lust in beeld. Ze kreeg landelijke bekendheid door haar verschijning bij programma’s als Opsporing Verzocht en het NOS Journaal. Naast haar politiewerk zet ze zich vanaf het begin in voor de rechten van LHBTQ’ers. Ze was nauw betrokken bij de totstandkoming van het netwerk binnen de politie dat zich bezighoudt met de bestrijding van antihomoseksueel geweld: Roze in Blauw. Ze werd zelfs voorzitter. Daarnaast sprak ze zich uit tijdens verschillende evenementen voor de LHBTQ+ community en vierde ze tijdens de Gaypride in Amsterdam de vrijheid om te zijn wie je bent.

Heden

Door de jaren heen zijn er natuurlijk veel meer vrouwen geweest die zich hebben ingezet voor de rechten van LHBTQ’ers. Ook vandaag de dag wordt er door vrouwen gevochten voor gelijke rechten, want we zijn er nog (lang) niet.

Zangeres Hayley Kiyoko zorgt er met haar muziek bijvoorbeeld voor dat vrouwen die van vrouwen houden een plek krijgen binnen de popmuziek. Janelle Monáe doet hetzelfde. De queer zangeres is in haar teksten (‘Pynk’) en videoclips (‘Make Me feel)’ open over haar seksualiteit.

 
YouTube sterren als Rose en Rosie, Amber’s Closet, Ally Hills en Hannah Hart zorgen voor meer zichtbaarheid en politieke kopstukken als de Nederlandse Vera Bergkamp (die daarnaast een aantal jaar als voorzitter van het COC werkte) en lid van het Europees parlement Ulrike Lunacek zorgen voor de nodige veranderingen op het gebied van wetgeving en beleid.

Journaliste Barbara Barend ging al geregeld in discussie over LHBTQ+ gerelateerde onderwerpen. Ze is niet bang om zich uit te spreken over zaken als het lesbisch ouderschap en het normaliseren van het hand-in-hand lopen door LHBTQ+ koppels.

 
Ook huidig COC voorzitter Tanja Ineke mag niet ongenoemd blijven. Sinds haar aantreden in 2012 trad onder andere andere de wet Lesbisch ouderschap en de nieuwe Transgenderwet in werking.

In Amerika werkt de lesbische filmmaker Dee Rees aan de beeldvorming van (vooral) WOC (women of color) die LHBTQ+ zijn. In ‘Pariah’ (2011) en ‘Bessie’ (2015) staat een sterke, zwarte, queer vrouw centraal; iets dat je in mainstream Hollywood weinig ziet.

 
Het mag duidelijk zijn dat er ontelbaar veel vrouwen hebben meegeholpen aan het vergroten van de acceptatie voor de LHBTQ+. We zullen er dan ook vast een aantal vergeten zijn. Wie is jouw rolmodel?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *